รหัส*๔๐๒-๑๐๑*วิชา*ความรู้เบื้องต้นทางรัฐประศาสนศาสตร์

บทที่1. องค์ความรู้ ด้านรัฐประศาสนศาสตร์ เป็นการบูรณาการมิติด้านวิชาการ เพื่อยกระดับการบริหารภาครัฐ โดยจำแนกออกเป็น 4 เสาหลัก ได้แก่ ขอบข่ายการทำงาน ปทัสถาน (ค่านิยมหลัก) วิวัฒนาการ และชุดความรู้-ทักษะ-จริยธรรมที่จำเป็นสำหรับนักบริหารภาครัฐยุคใหม่ [1, 2, 3, 4]

1. ขอบข่ายของรัฐประศาสนศาสตร์ (Scope)

ครอบคลุมระบบการจัดการและการตัดสินใจของรัฐเพื่อตอบสนองประโยชน์สาธารณะ แบ่งออกเป็น: [1, 2]

• การกำหนดนโยบายสาธารณะ: กระบวนการวิเคราะห์ ตัดสินใจ และผลักดันกฎหมาย
• การบริหารทรัพยากร: การจัดการบุคลากรภาครัฐ การจัดสรรงบประมาณ
• พฤติกรรมองค์การ: การศึกษาโครงสร้าง ระบบราชการ และปฏิสัมพันธ์ของคนในองค์กร
• การจัดการสิ่งแวดล้อมทางการบริหาร: ปัจจัยทางเศรษฐกิจ สังคม และการเมืองที่มีผลต่อการทำงานของภาครัฐ [1, 2, 3, 4]

2. ปทัสถาน (Norms & Values)

บรรทัดฐานและอุดมการณ์หลักในการทำงานของรัฐ มุ่งเน้น:

• ธรรมาภิบาล (Good Governance): ความโปร่งใส ตรวจสอบได้ การมีส่วนร่วม คุ้มค่า และหลักนิติธรรม
• ความเสมอภาคและความเป็นธรรม (Equity & Fairness): การกระจายบริการสาธารณะอย่างทั่วถึงไม่เลือกปฏิบัติ
• ความรับผิดชอบ (Accountability): การอุทิศตนเพื่อประโยชน์สูงสุดของประชาชน [1, 2, 3]

3. วิวัฒนาการ (Evolution)

การปรับเปลี่ยนกระบวนทัศน์ (Paradigm) จากอดีตสู่ปัจจุบัน แบ่งเป็น 4 ยุคหลัก: [1, 2]

• ยุคคลาสสิก (ดั้งเดิม): แยก "การเมือง" ออกจากการ "บริหาร" อย่างเด็ดขาด เน้นโครงสร้างและหลักการบริหาร
• ยุคพฤติกรรมศาสตร์: ให้ความสำคัญกับ "มนุษย์" จิตวิทยา และสังคมในองค์กร
• ยุคทางเลือกสาธารณะ: นำแนวคิดเศรษฐศาสตร์มาใช้ในการบริหารภาครัฐ เช่น การแข่งขันและการกระจายอำนาจ
• ยุคการจัดการภาครัฐแนวใหม่ (NPM): เน้นประสิทธิภาพแบบธุรกิจ การวัดผลสัมฤทธิ์ และการบริการประชาชนเยี่ยง "ลูกค้า" [1, 2, 3, 4, 5]

4. ความรู้ ทักษะ จริยธรรม และลักษณะที่พึงประสงค์ (K-S-E-A)

• ความรู้ (Knowledge): เข้าใจกฎหมาย ระเบียบการบริหารราชการแผ่นดิน และบริบททางสังคม
• ทักษะ (Skill): ทักษะการวิเคราะห์ข้อมูล ทักษะการเจรจาต่อรอง ทักษะด้านดิจิทัล และการแก้ปัญหาเฉพาะหน้า
• จริยธรรม (Ethics): ความซื่อสัตย์สุจริต การตัดสินใจบนพื้นฐานของส่วนรวม ปราศจากผลประโยชน์ทับซ้อน
• ลักษณะ (Attitude/Attributes): มีจิตบริการ (Service Mind) ยืดหยุ่นปรับตัวทันต่อการเปลี่ยนแปลง และเป็นผู้นำการเปลี่ยนแปลง (Change Agent) [1, 2, 3]

หากต้องการให้จัดทำส่วนใดเพิ่มเติมในประเด็นนี้ สามารถระบุได้เลยครับ:

• ขยายความทฤษฎีเฉพาะยุค (เช่น แนวคิดยุค NPM)
• กรณีศึกษาการประยุกต์ใช้ปทัสถาน ในหน่วยงานราชการไทย
• การพัฒนาสมรรถนะ (Competency) ในตำแหน่งเฉพาะทาง